Ordynariat Polowy

czcionka większa czcionka normalna czcionka mniejsza
29 lipca 2019
Warszawa: oddano hołd żołnierzom „Żywiciela”
W 75. rocznicę Powstania Warszawskiego na Żoliborzu, gdzie powstanie rozpoczęło się przed godziną „W," przy kamieniu upamiętniającym żołnierzy „Żywiciela” kombatanci zrzeszeni w Stowarzyszeniu Środowiska Żołnierzy AK „Żywiciel”, reprezentanci władz państwa, miasta stołecznego Warszawy, dzielnicy Żoliborz i instytucji społeczno-kulturalnych, harcerze, poczty sztandarowe oraz zgromadzeni mieszkańcy stolicy oddali hołd poległym i odmówili za nich modlitwę.

Uroczystość rozpoczął Mirosław Kunikowski, ps. „Sokół”, ochotnik, który podczas Powstania pełnił funkcję łącznika, jeniec obozu w Altengrabow, więzień polityczny w latach 1950–57. Po wyjściu z więzienia ukończył przerwane prowokacją ubowską studia na Politechnice Warszawskiej, współtwórca reaktora jądrowego „Maria” w Świerku, niestrudzony strażnik pamięci o Powstaniu i jego żołnierzach.

Po nim głos zabrał prezes stowarzyszenia Wacław Gluth-Nowowiejski, ps. „Wacek”, plutonowy, podchorąży, dowódca drużyny w Zgrupowaniu „Żmija”, nazywany Robinsonem Warszawskim, ponieważ jako jeden z dwóch rannych ocalał z masakry urządzonej przez Niemców w powstańczym punkcie sanitarnym przy ul. Rajszewskiej. Ukrył się wtedy w piwnicy jednego z okolicznych domów, gdzie pozostawał do połowy listopada 1944 r.

Przemawiając do zebranych nie krył wzruszenia. Powiedział m. in.: "Pamiętam dobrze niepokój, jak zdążyć przed godz. 17 i zaskoczenie na widok zaledwie kilkunastu chłopców zgromadzonych w melinie. Taką garstką wojny nie wygramy. Szczególnie, że nagle gdzieś w pobliżu rozległy się gwałtowne strzały z broni maszynowej, wybuchy granatów i krzyki ludzi. Cóż to za awantura, do godziny "W" jeszcze daleko".

Następnie modlitwę w intencji ofiar Powstania poprowadził proboszcz parafii Dzieciątka Jezus ks. kan. Paweł Sobstyl. Po niej odczytano apel pamięci i oddano trzykrotną salwę honorową.

Wieńce i kwiaty pod obeliskiem złożyli m.in. : przedstawiciele prezydenta RP, wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska, senator Jan Żaryn, a także rodzina jednego z powstańców warszawskich mieszkająca w Holandii, która przyjechała specjalnie na tę uroczystość.

Na zakończenie zgromadzeni przeszli na ul. Suzina pod tablicę żołnierzy Organizacji Wojskowej Polskiej Partii Socjalistycznej z batalionu im. Jarosława Dąbrowskiego, którzy polegli w pierwszym boju Powstania na Żoliborzu 1 sierpnia 1944 o godz. 13.30, gdzie delegacje również złożyły kwiaty.


***
Pierwsze strzały powstania padły na warszawskim Żoliborzu przed godziną „W”. 1 sierpnia 1944 r. ok. godz. 13.30 na ul. Krasińskiego żołnierze AK, którzy przenosili broń na miejsce koncentracji jednego z oddziałów, natknęli się na patrol niemiecki. Rozpoczęła się strzelanina. Niemcy ściągnęli posiłki ze Śródmieścia, a do walk przyłączyły się kolejne powstańcze oddziały.

W powstaniu na Żoliborzu pod dowództwem płk. Mieczysława Niedzielskiego „Żywiciela” walczyło ok. 3 tys. osób, 1,1 tys. z nich poległo, a 1,5 tys. poszło do niewoli. Przez cały okres powstania Żoliborz, odcięty od Śródmieścia przez siły niemieckie na linii Dworca Gdańskiego, stanowił powstańcze państwo: „Rzeczpospolitą Żoliborską” ze sprawnie zorganizowaną administracją wojskową i cywilną.

Żołnierze „Żywiciela” podkreślają, że nie było takiej struktury jak „Zgrupowanie Żywiciel ¬– byli oni żołnierzami swojego dowódcy płk. Mieczysława Niedzielskiego – „Żywiciela” w XXII, a potem II Obwodzie Armii Krajowej i 8. Dywizji Piechoty AK im. Romualda Traugutta. Oprócz sześciu zgrupowań: „Żaglowiec”, „Żbik”, „Żmija”, „Żniwiarz”, „Żubr” i „Żyrafa” na Żoliborzu działała służba sanitarna, a harcerze kanałami przenosili informacje.

Powstanie Warszawskie zakończyło się na Żoliborzu 30 września. „Żywiciel” mimo ran nie chciał poddawać dzielnicy, podporządkował się jednak rozkazom dowódcy powstania gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora”. Po wojnie „Żywiciel” trafił do USA, gdzie pracował jako robotnik. Zmarł 18 maja 1980 r. w Chicago w wieku 83 lat. Jego prochy sprowadzono do Polski we wrześniu 1992 r. i złożono na Powązkach Wojskowych w kwaterze powstańczej, gdzie spoczywają jego żołnierze.

Tekst i zdjęcia: Małgorzata Muszańska 

generuj pdf
go-up
Kontakt

Ordynariat Polowy
Tokarzewskiego-Karaszewicza 4
00-911 Warszawa
tel. 261873193
fax. 261879737

    
  • BIP
Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Cookies.