Ordynariat Polowy

czcionka większa czcionka normalna czcionka mniejsza
23 marca 2020
Zasady dotyczące sprawowania sakramentu pokuty i pojednania w sytuacji epidemii

Warszawa, 23 marca 2020 r.

Zasady dotyczące sprawowania sakramentu pokuty i pojednania w sytuacji epidemii


Sakrament pokuty i pojednania jest spotkaniem z Miłosiernym Ojcem, który poprzez Mękę i Zmartwychwstanie swojego Syna w Duchu Świętym Pocieszycielu i Obrońcy udziela łaski przebaczenia i pokoju. Zwyczajnym sposobem odpuszczenia grzechów ciężkich popełnionych po chrzcie świętym jest indywidualna i integralna spowiedź oraz rozgrzeszenie. Jednak „niemożliwość fizyczna lub moralna zwalnia od takiej spowiedzi” (kan. 960 Kodeksu Prawa Kanonicznego).Sytuacja wyjątkowo groźnej pandemii sprawia, że można, a niejednokrotnie należy, skorzystać z nadzwyczajnych form pojednania z Bogiem, które Kościół przewiduje w swojej doktrynie i prawie.

W czasie epidemii wierni mogą nie mieć dostępu do kapłana, nawet gdy będzie on fizycznie przebywał w sąsiedztwie, gdyż osobistego spotkania – koniecznego do sprawowania sakramentu pokuty – może zabronić prawo, wskazania i procedury sanitarne (np. izolacja lub kwarantanna). W tym okresie obywatele są słusznie zachęcani przez władze państwowe i służby medyczne do pozostania w domach. W takiej sytuacji wierni mogą odzyskać stan łaski uświęcającej poprzez akt żalu doskonałego, czyli  wyrażenie skruchy z miłości do Boga. Taka skrucha może być uzewnętrzniona prostą formułą (np. znany akt żalu: „Ach żałuję za me złości…”). Żal doskonały zawiera w sobie szczery zamiar wyznania grzechów ciężkich w spowiedzi, kiedy to będzie możliwe. Pozwala na przyjęcie Komunii Świętej, kiedy „istnieje poważna racja i nie ma sposobności wyspowiadania się” (kan. 916 KPK).  Należy często pouczać wiernych o tym zbawiennym charakterze żalu za grzechy z miłości do Boga, jak uczynił to Papież Franciszek w homilii z 20 marca br.: „Czyń to, co mówi Katechizm. Jeśli nie znajdziesz kapłana, który mógłby Cię wyspowiadać, porozmawiaj z Bogiem, który jest Twoim Ojcem i powiedz Mu: «Panie, zrobiłem to, i jeszcze tamto… Przebacz mi» i poproś go z całego serca o przebaczenie, poprzez akt żalu i przyrzeknij Mu: «Potem się wyspowiadam, ale teraz mi przebacz». I od razu wrócisz do łaski Bożej”.

Ponadto należy pouczać wiernych o łasce odpustu zupełnego, jakiego szeroko udzieliła Penitencjaria Apostolska chorym i licznym grupom wiernych, jeśli tylko z sercem oderwanym od wszelkiego grzechu za pośrednictwem mediów będą łączyć się ze sprawowaną  Eucharystią lub przeżywać inne nabożeństwa, albo odmówią wskazane modlitwy, wyrażając pragnienie wypełnienia pozostałych warunków odpustu (spowiedź sakramentalna, Komunia Święta, modlitwa w intencjach Ojca Świętego), gdy tylko będzie to możliwe (zob. Dekret Penitencjarii Apostolskiej w sprawie udzielenia specjalnych Odpustów wiernym w obecnej sytuacji pandemii z dnia 20 marca 2020 roku).

Odnośnie spowiedzi sakramentalnej w sytuacji epidemii Biskup Polowy wydał następujące postanowienie: „Zgodnie ze wskazaniami Penitencjarii Apostolskiej (zob. Nota Penitencjarii Apostolskiej w aktualnej sytuacji pandemii z dnia 20 marca 2020 roku), w okresie epidemii spowiedź musi być sprawowana z zachowaniem obowiązujących środków bezpieczeństwa i higieny. W obecnej sytuacji należy zachować odległość przynajmniej dwóch metrów między spowiednikiem a penitentem, a także pomiędzy oczekującymi na spowiedź. W tym okresie trzeba zrezygnować z klasycznych konfesjonałów, na rzecz przestronnego i gwarantującego dyskrecję miejsca – według wskazań Prezydium KEP może nim być np. kaplica, zakrystia, sala katechetyczna lub biuro parafialne. Spowiedzi można także wysłuchać na otwartej przestrzeni z dala od innych ludzi.Należy zalecić penitentom, by w tym okresie nie łączyli spowiedzi z kierownictwem duchowym, ale ograniczyli się do krótkiego wyznania grzechów. Spowiednicy zaś powinni udzielać krótkiej nauki oraz stosownej pokuty uwzględniającej wyjątkowe okoliczności” (Dekret Biskupa Polowego dotyczący działalności duszpasterskiej Ordynariatu Polowego w sytuacji epidemii na terenie Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 21 marca br.).

W tym kontekście należy przypomnieć, że zgodnie z doktryną moralną i kanoniczną w okresie epidemii podczas sprawowania sakramentu pokuty mogą wystąpić okoliczności, w których nie będzie wymagane integralne i pełne wyznanie grzechów. Kiedy istnieje niebezpieczeństwo zewnętrzne dla penitenta lub dla spowiednika, spowiadający się może być zwolniony z obowiązku wyczerpującego wyznawania grzechów. Taka sytuacja może mieć  miejsce gdy występuje zagrożenie zakażeniem, a także w przypadku niemożności zachowania odpowiedniej dyskrecji wyznania grzechów. W takich okolicznościach kapłan według swojego rozeznania może pouczyć penitenta o konieczności skrócenia wyznania grzechów. Natomiast w razie bezpośredniego niebezpieczeństwa zarażenia lub niedochowania dyskrecji wyznania dopuszcza się nawet ogólne uznanie winy, wyrażone poprzez słowa spowiedzi powszechnej lub krótsze zdanie czy gest ujawniający świadomość popełnienia grzechów. W takiej sytuacji, po uzewnętrznieniu skruchy penitenta, w przypadku niepełnego wyznania win, kapłan zobowiązuje go do szczegółowego wyznania grzechów ciężkich w kolejnej sakramentalnej spowiedzi, kiedy będzie to już możliwe. Następnie wyznacza stosowną pokutę i udziela rozgrzeszenia.

Gdy zagraża niebezpieczeństwo śmierci (in periculo mortis), zgodnie z kan. 961-963 KPK, kapłan ma prawo udzielić także absolucji dla wielu penitentów jednocześnie (rozgrzeszenie ogólne), jeśli nie jest w stanie ich wyspowiadać. Nie chodzi tu tylko o stan agonii (in articulo mortis), ale o szerzej rozumiany stan niebezpieczeństwa utraty życia. W sytuacji obecnej epidemii w bezpośrednim niebezpieczeństwie śmierci mogą znajdować się pacjenci na oddziałach zakaźnych oraz personel szpitalny, który się nimi zajmuje. W miarę rozwoju zagrożenia ta kategoria może objąć także inne grupy i osoby. Zgodnie z przytaczaną wyżej notą Penitencjarii Apostolskiej, kapłan powinien powiadomić biskupa diecezjalnego o potrzebie udzielenia sakramentu pokuty w tej nadzwyczajnej formie, a jeśli to niemożliwe – ma poinformować biskupa już po dokonanej absolucji generalnej. Przed udzieleniem ogólnego rozgrzeszenia należy wezwać wiernych do aktu skruchy oraz pouczyć o konieczności postanowienia wyznania grzechów ciężkich w sakramentalnej spowiedzi, która będzie możliwa po ustaniu zagrożenia. Obrzęd pojednania wielu penitentów w niebezpieczeństwie śmierci znajduje się w Obrzędach pokuty dostosowanych do zwyczajów diecezji polskich. Kapelani wojskowi mogą skorzystać także z Małego Rytuału dla kapelanów (str. 29-32, obrzęd skrócony na str. 32), we wstępie do którego znajduje się krótkie wyjaśnienie norm kanonicznych dotyczących absolucji generalnej (str. 5-6). W raziedłuższego trwania epidemiimoże wystąpić również poważna konieczność udzielenia rozgrzeszenia ogólnego innym wiernym, którzy przez dłuższy czas będą pozbawieni dostępu do spowiedników (kan. 961 § 1 nr 2 KPK).W miarę rozwoju sytuacji księża kapelani będą informowani o ewentualnych kolejnych postanowieniach, zgodnie z kan. 961 § 2 KPK.  

Każda z form sprawowania sakramentu pokuty wymaga fizycznej obecności kapłana i penitenta. Nie jest dopuszczone przez Kościół spowiadanie lub rozgrzeszanie przez list, telefon ani za pośrednictwem Internetu. Warto natomiast wykorzystać środki komunikacji społecznej w celu przygotowania wiernych do odpowiedniego przeżycia spowiedzi w skróconej lub w nadzwyczajnej formie, a także do podnoszenia na duchu. Należy informować wiernych o możliwości przełożenia nakazanej przykazaniem kościelnym spowiedzi na czas po zakończeniu epidemii, wzywać do modlitwy oraz tłumaczyć znaczenie i wartość żalu doskonałego.

Kuria Biskupia Ordynariatu Polowego

generuj pdf
go-up
Kontakt

Ordynariat Polowy
Tokarzewskiego-Karaszewicza 4
00-911 Warszawa
tel. 261873193
fax. 261879737

    
  • BIP
Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Cookies.