Ordynariat Polowy

czcionka większa czcionka normalna czcionka mniejsza
01 stycznia 2021
Ks. kpt. Walenty Mróz, kapelan wojny polsko-rosyjskiej w 1920 r.
Ksiądz Mróz był kapelanem 3 Pułku. Przeszedł szlak bojowy pułku od walk opóźniających bolszewickie natarcie nad Bugiem, aż do zagon na Korosteń pod Kijowem, gdzie pułk stoczył walkę z pociągiem pancernym „Subotkin”, a trzeci szwadron rozbił bolszewicki pułk piechoty. Brał także udział w bitwie warszawskiej.

Walenty Mróz, urodził się w 1889 roku, w Woli Rzędzińskiej pod Tarnowem. Ukończył I Gimnazjum, a następnie Wyższe Seminarium Duchowne w Tarnowie. Był wikariuszem w Ryglicach, a od września 1914 r. do sierpnia 1916 r. przebywał w Rosji. Jak sam napisał był tam więźniem. Z relacji parafian wynika, że było to najprawdopodobniej zesłanie, gdzie spotkał i nawiązał kontakty także z rodzinami niemieckimi. Do Rosji udał się dobrowolnie, aby towarzyszyć w niedoli swoim wywiezionym przez Rosjan parafianom.

Po powrocie był jeszcze wikariuszem w parafii w Krościenku, a w czasie wojny polsko – bolszewickiej został zmobilizowany i przydzielony od 1 sierpnia 1920 r. do 201 pułku kawalerii. Był to naprędce organizowany, wobec ogromnych niedostatków na froncie, pułk zapasowy, który później został przemianowany na 3 Pułk Szwoleżerów im. Jana Kozietulskiego. Nawiązywał on do tradycji 1 Lekkokonnego Pułku Szwoleżerów Gwardii Cesarskiej, którego szwadron w czasie wojny Napoleona z Hiszpanią w 1808 r. rozbił hiszpańską obronę śmiałą szarżą w wąwozie Somosierra.

Ksiądz Mróz był kapelanem 3 Pułku. Przeszedł szlak bojowy pułku od walk opóźniających bolszewickie natarcie nad Bugiem, aż do zagon na Korosteń pod Kijowem, gdzie pułk stoczył walkę z pociągiem pancernym „Subotkin”, a trzeci szwadron rozbił bolszewicki pułk piechoty.

Kapelan ze swym pułkiem brał także udział w bitwie warszawskiej. Od 14 do 17 sierpnia pułk walczył w rejonie Warszawy, brał udział w krwawych bojach pod Nieporętem, Ćwiklinem i Baboszewem. Szczególnie pod dwiema ostatnimi miejscowościami szwoleżerowie stoczyli bardzo ciężkie walki. Walcząc pieszo, gdy wyczerpali ostatnie naboje, ruszyli na nieprzyjaciela na bagnety.

Po zakończeniu wojny ksiądz został zdemobilizowany, ale wpisany do ewidencji kapelanów rezerwy. Od lipca 1921 r. rozpoczął posługę wikariusza w parafii w Lisiej Górze. Następnie w Łukowej i Przydonicy. W czasie okupacji był proboszczem w Porębie Radlnej. W pamięci parafian zapisał się jako ten, który nie lękał się Niemców. Ukrywał Żydów, przechowywał odbiornik radiowy, w tajemnicy przed okupantem wywiózł do lasu i schował dzwony, które Niemcy masowo rekwirowali. A gdy na plebanię przyjechało gestapo, okazało się, że ksiądz biegle mówi po niemiecku i ma listy od niemieckich rodzin, z którymi od wielu lat korespondował. Byli to ci Niemcy, których poznał w czasie zesłania. Gestapo nie aresztowało księdza.
Po wojnie ksiądz Mróz był administratorem parafii w Bielczy, a potem proboszczem w Tymowej.

W 1958 roku, gdy po zakończeniu tzw. „Polskiego Października” komunistyczna władza zaczęła znów usuwać z przestrzeni publicznej wizerunki krzyża, wielu kapłanów, obawiając się represji, zachowało obojętność. Natomiast ksiądz Mróz z całą stanowczością bronił krzyży, co skrupulatnie odnotowano w raportach. Z probostwa w Tymowej ks. Mróz zrezygnował w 1964 roku i został przeniesiony do Domu Księży Emerytów, gdzie zmarł 4 lata później. Został pochowany  na cmentarzu parafialnym w Woli Rzędzińskiej.

Opracowano na podstawie:
Akta personalne ks. Walentego Mroza w Archiwum Diecezjalnym w Tarnowie – sygnatura akt: PM X/9;
Banach R., I Liceum Ogólnokształcące a Seminarium Duchowne w Tarnowie, Tarnowskie Studia Teologiczne 2012, Tom XXXI/2;
Pęcak T., Poręba Radlna. Dzieje do 1988 r., Tarnów 1996;
Lewandowski W., Zarys historii 201 Pułku Szwoleżerów - 3 Pułku Szwoleżerów Mazowieckich im. płk Jana Kozietulskiego (lipiec 1920 — 23 sierpnia 1939), ACTA UNIVERSITATIS NICOLAI COPERNlCI HISTORIA XXI — NAUKI HUMANISTYCZNO-SPOŁECZNE — ZESZY T 167 — 1986;
Jan Rzepa, Marian Kornecki, Dzwony Diecezji Tarnowskiej, Stowarzyszenie "Kultura i Natura" im. Jana Gwalberta Pawlikowskiego, 2001;
Kasprzycki M., „Nie” dla krzyża w szkołach, Dziennik Polski 2020, nr 42.

Oprac. Adam Ryba

generuj pdf
go-up
Kontakt

Ordynariat Polowy
Tokarzewskiego-Karaszewicza 4
00-911 Warszawa
tel. 261873193
fax. 261879737

    
  • BIP
Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Cookies.