Wtorek, 21 luty 2017 r.
Eleonory, Lenki, Kiejstuta
wyszukaj na stronie:   
You need to upgrade your Flash Player This is replaced by the Flash content.
Ty, o Panie, z radością i miłością powracasz, aby podnosić tych, którzy Cię obrażają, podczas gdy ja nie przynoszę ulgi i szacunku temu, kto mną wzgardził.

Św. Jan od Krzyża
1% podatku dla Caritas Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego ORDYNARIAT POLOWY WP na FACEBOOK
Polecamy
2009-07-08
Laicyzm ideologiczny czyli nowe szaty cesarza?
Z Abp. Georgem Gilsonem rozmawia Elżbieta Szmigielska – Jezierska.

O laicyzmie ideologicznym i laickości pozytywnej, o pierścieniu Jana Pawła II, o francuskich świętych, wielkich teologach i duchowości współczesnych Francuzów z Abp. Georgem Gilsonem rozmawia Elżbieta Szmigielska – Jezierska.

Ksiądz Arcybiskup odwiedza Polskę w momencie, kiedy świętujemy 30. rocznicę pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II i rozważamy jego słowa, które nas wciąż przemieniają. Jan Paweł II kilkakrotnie pielgrzymował do „najstarszej córy Kościoła”- Francji. Która z tych papieskich pielgrzymek była - zdaniem Ekscelencji, równie znacząca dla Francji i dla Księdza Arcybiskupa osobiście?

- W czasie pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Francji w 1980 r. byłem biskupem pomocniczym w archidiecezji paryskiej i bliskim współpracownikiem ówczesnego Arcybiskupa Paryża kard. François Marty. Biskup Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II , dobrze znał Arcybiskupa Paryża. Na soborze Watykańskim II ściśle współpracowali, m.in. przy Encyklice „Gaudium et Spes”. Nie przyjął więc prośby Kard. Marty o przejściu na emeryturę dopóki on, papież, nie odwiedzi po raz pierwszy Francji, a gospodarzem tej wizyty nie będzie Kardynał Marty.

Wielkim momentem tej pielgrzymki było spotkanie z młodzieżą na stadionie w Paryżu. Wielki moment obecności nie tylko papieża, ale Ewangelii wobec pięćdziesięciu tysięcy młodych ludzi, którzy tak gorąco reagowali na żywe słowo, którym karmił ich papież. Wspaniałe świadectwo żywotności chrześcijaństwa.

Moim zdaniem na uwagę zasługuje też przemówienie, które wygłosił Papież Jan Paweł II na forum UNESCO. Byłem tam wówczas obecny. To było przemówienie afirmujące wielkość człowieka stworzonego przez Boga, słowa wypowiedziane  wobec ludzi różnych kultur i  polityków całego świata…

 Znaczącym dla mnie wspomnieniem z tej pierwszej pielgrzymki było  spotkanie z Janem Pawłem II w siedzibie Arcybiskupa Paryża. Kard. Marty zaprosił na śniadanie swoich najbliższych współpracowników. W oczekiwaniu na papieża stałem w drzwiach, aby wprowadzić dostojnego gościa. Jan Paweł II ujął moją rękę i wskazał na swoją: mieliśmy identyczne pierścienie. Patrząc na mnie i uśmiechając się zapytał:- Komu ksiądz biskup „ukradł” ten pierścień? – Ojcze święty, odpowiedziałem, poprzednik kard. Marty, kard. Maurice Feltin został mianowany kardynałem razem z Waszą Świątobliwością w 1967r. To on mi go przekazał.- Zgadza się, potwierdził papież. 

Jednym z motywów, jak podkreślał Ojciec święty, tej pierwszej podróży apostolskiej do Francji, było to, że pragnie przybyć do kraju wielu świętych mężczyzn i kobiet…


Wielcy święci to duchowe bogactwo Francji. Benedykt XVI na patrona Roku Kapłańskiego wybrał jednego z nich - Jana Marię Vianneya. Jaka jest dziś recepcja tej postaci, jaką rolę odgrywa  „świętych obcowanie” w religijności współczesnych katolików francuskich?

-
Prawdziwie, głęboko wierzący chrześcijanie we Francji są otwarci, uwrażliwieni na to, by karmić ducha przykładem życia i duchowości świętych. Potrzebują tych autentycznych świadków Ewangelii, by wzrastać w wierze. Można zauważyć potrzebę duchowych lektur, powrotu do tekstów, które pozostawili święci np. św. Teresa z Lisieux.  Dziś we Francji odradza się pobożność ludowa, także wśród młodego pokolenia. Młodzi ludzie żywo interesują się postaciami świętych, chociaż są to inni święci niż ci, którzy są bliscy starszemu pokoleniu. Można zauważyć wzrost zainteresowania pielgrzymowaniem do sanktuariów Maryjnych, m.in. do sanktuarium Matki Bożej Wniebowziętej. Ci chrześcijanie są dziś we Francji bardzo żywotni.
 Św. Proboszcz z Ars, z jego stylem życia (radykalnego ubóstwa), myślę, jest mało atrakcyjny dla młodych, których ukształtowały inne wzorce kulturowe i cywilizacyjne.

Ten radykalizm ewangeliczny przemawia za to do przyszłych księży. Ich doświadczenie wiary, doświadczenie bliskości Chrystusa  zbliża ich do  świętego Jana Marii Vianneya.

Świętość to ścisłe zespolenie z Chrystusem, więc ten święty prowadzi ich do chrześcijańskich korzeni, do kapłańskiej tożsamości – Chrystusa Ukrzyżowanego i Zmartwychwstałego. Wszczepia ich w Chrystusa…


U początków kapłańskiej drogi Księdza Arcybiskupa jest również doświadczenie pracy kapelana w wojsku francuskim  ? Jak młody ksiądz Gilson trafił do wojska ?

- Po powrocie ze studiów licencjackich z prawa kanonicznego w Rzymie Arcybiskup Paryża, (który w tamtych czasach był jednocześnie Biskupem Polowym dla armii francuskiej) posłał mnie jako wikariusza na obrzeża Paryża. Były tam koszary, w których stacjonowała duża jednostka wojskowa. Abp Paryża Maurice Feltin poprosił mnie, bym służył tym żołnierzom jako kapelan. Byłem więc w połowie wikariuszem w parafii, a w połowie kapelanem wojskowym. Odbywałem tam jednocześnie służbę wojskową. Zajmowałem się jako oficer intendenturą ( zaopatrzenie, wyżywienie, logistyka). O takich oficerach krążyło wśród żołnierzy żartobliwe powiedzenie, że to ci, którzy jedzą tylko ”ryż, chleb i sól” .

Dosłużyłem się stopnia kapitana, ale mi go odebrano, bo armia stawiała wymagania odbywania regularnych ćwiczeń i praktyk wojskowych…


W Polsce przymusowa służba kleryków w wojsku w czasach komunizmu miała charakter represyjny wobec Kościoła. Ideologiczna agresja, indoktrynacja komunistyczna wobec przyszłych księży(m.in. wobec ks. Popiełuszki) czasie tej służby kleryków – żołnierzy w PRL miała ich odciągnąć od kapłaństwa. Dziś obecność kapelanów w wojsku jest owocem odzyskanej wolności i demokratycznych przemian. A jak status  służby kapelańskiej kształtował się we Francji?

- Po raz pierwszy księża pełnili służbę wojskową w czasie I wojny światowej, w 1914 r. To było pozytywne doświadczenie, które przyczyniło się nawet do przełamania kryzysu w stosunkach państwo – kościół po rewolucji francuskiej. We Francji obowiązkowa służba księży w wojsku miała ich zbliżać do ludzi, ponieważ przyszli księża po ukończeniu seminarium niższego przechodzili zaraz do wyższego seminarium i mieli w tym czasie ograniczony kontakt z ludźmi. Służba wojskowa miała umożliwić bliższy kontakt z ludźmi…

 Służba księży w wojsku w czasie wojny, ich świadectwo przełamało kryzys. Apogeum  antyklerykalnych tendencji w stosunkach z Kościołem nastąpiło bowiem  w 1905 r. Ustawa z 1905 r. oznaczała w praktyce wrogą separację między instytucjami państwowymi a Kościołem katolickim.


Jan Paweł II we wspomnienie Matki Bożej z Lourdes, 11 lutego 2005 r., wystosował na ręce przewodniczącego Konferencji Episkopatu Francji specjalny list poświęcony setnej rocznicy tej ustawy, którą nazwał wydarzeniem „bolesnym i traumatycznym dla Kościoła we Francji”. Jakie były skutki tej agresywnej wobec Kościoła ustawy?

- Ustawa o rozdziale Kościoła i państwa z 1905 r. zastąpiła Konkordat z 1801 rok. Wprowadzając zasadę absolutnej świeckości państwa, oznaczała w praktyce wyłączenie Kościoła z życia publicznego, odmawiała życiu zakonnemu miejsca w społeczeństwie (posługa w szkołach , szpitalach itp.) To była oczywiście metoda nie wprost, uruchomiono instrumenty prawne, które przyniosły taki skutek. Ustawa wymuszała zakładanie przez poszczególne wyznania stowarzyszeń, które miały przejąć majątek kościoła. Gminy żydowskie i protestanckie dostosowały się do tej ustawy. Kościół katolicki nie zgodził się na  przyjęcie tej osobowości prawnej. Ustawa mówiła, że jeśli w ciągu dwóch lat kościół nie utworzy stowarzyszeń, straci cały majątek. Tak więc Kościół katolicki we Francji w 1907 r. po raz drugi od rewolucji francuskiej stracił majątek. Wszystkie budynki wybudowane przez kościół przed 1905 r. przeszły na własność państwa.

Ta ustawa z 1905 r. była odwetem władzy świeckiej wobec stolicy apostolskiej. Papież po oficjalnej wizycie prezydenta Francji u prezydenta Włoch złożył protest: nie godzi się, żeby prezydent katolickiej Francji składał wizytę włoskiemu uzurpatorowi.

Rząd francuski zamknął ambasadę w Rzymie. Zerwane zostały stosunki z Watykanem. Jednak w 1924 r. podpisano tajną umowę między Rzymem i Francją, aby uregulować kwestie osobowości prawnej Kościoła we Francji. Widomym znakiem tego porozumienia było zaproszenie nuncjusza apostolskiego, który zajął znów miejsce dziekana korpusu dyplomatycznego. Wysiłki dyplomatyczne nad normalizacją tych stosunków

opisane zostały w encyklice Piusa XI, datowanej na 18 lutego 1924  roku, "Maximam gravissimamque”.


Laicyzm ideologiczny dąży de facto do odebrania Kościołowi katolickiemu głosu w najważniejszych kwestiach debaty publicznej. Laickość pozytywna, o której wspominał ostatnio prezydent Sarkozy, m.in. przed ostatnią wizytą Benedykta XVI we Francji, to przyszłość dialogu państwo - kościół we Francji?

 -
Laicyzm ideologiczny i zdrowa świeckość ( mówił o niej Papież Pius XII w Alokucji do przedstawicieli regionu Marche w Rzymie, 23 marca 1858 r – przyp. jes) to zupełnie odmienne jakości. Tyko tak pojęta zdrowa świeckość, oparta na poszanowaniu wzajemnym państwa i kościoła służy dobru wspólnemu  a nie konfrontacji. Taka laickość pomoże rozwiązywać problemy globalizującego się świata. We Francji i w całej Europie ten świat jest już obecny ze swoją wielokulturowością i wielowyznaniowością.


Francuzi są bardzo przywiązani do laicite, bo w tym duchu od czasów rewolucji francuskiej wychowało się już wiele pokoleń. Na zewnątrz jednak te ortodoksyjne formy francuskiej laickości są,  mówiąc eufemistycznie, niespójne i niekonsekwentne. Jak pogodzić wierną wiarę z ortodoksyjna laickością?

 -
Rzeczywistość wygląda dziś tak, że oficjalnie potwierdzamy zasady laickie a życie wygląda inaczej. Młodzi np. nie rozumieją tych sprzeczności, np. casus absolutnej laickości zapisany w ustawie z 1905 r. i oficjalne wystąpienie Nuncjusza Apostolskiego na uroczystości państwowej w imieniu korpusu dyplomatycznego ( było już tajne porozumienie).

Gdy czytamy francuskie akty prawne, to możemy dojść do wniosku, że nadal obowiązuje radykalna separacja Kościoła od państwa, ale życie przynosi sytuacje, które podważają te zasady. Na przykład sprawa pogrzebu prezydenta Francji Francois Mitterranda. 

W młodości wychowywany w tradycji chrześcijańskiej przez jezuitów - którzy prowadzili szkołę, gdzie się uczył - był konserwatystą i żarliwym katolikiem. Został pierwszym w historii socjalistycznym prezydentem V Republiki.
 Premier Chirac zadzwonił do  ówczesnego Arcybiskupa Paryża Kard. Lustigera , w sprawie pogrzebu w Katedrze Notre Dame. Wszyscy byli zaskoczeni, że prezydent socjalista, strzegący laickości państwa, ma być chowany w katolickiej katedrze ( tak było zapisane w jego testamencie). Ostatecznie inicjatywę przejął Chirac i poprosił socjalistów, żeby pogrzeb był w Panteonie. Kardynał Lustiger zaakceptował i laicki prezydent miał katolicki pogrzeb. Na dodatek telewizja transmitowała dwie Msze św. żałobne - z Paryża i z miasteczka, gdzie się urodził i gdzie jego chrześcijańska rodzina zamówiła Mszę św. w jego intencji. Istnieje również przekaz , że przed śmiercią (umarł na raka) gdy się dowiedział, że w okolicy trwa peregrynacja relikwii św. Teresy z Lisieux, zapragnął chociaż ich dotknąć. Iskierki wiary tliły się w tym człowieku mimo jego oficjalnych deklaracji ateistycznych (wiele na ten temat można przeczytać w książce Guittona „Absurd i tajemnica” – przyp. jes).


„Znakami firmowymi” francuskiego kościoła na zewnątrz są m.in. Taize, Abbe Pierre, Lourdes  i wielkie nazwiska teologów i myślicieli XX w.: Henri de Lubac, Yves Congar, Jacques i Raissa Maritain, Emmanuel Mounier, Robert Schuman, Frossard, Georges Bernanos, Paul Claudel, François Mauriac, Jean Guitton, Jérôme Lejeune Czy ich głos jest dziś słyszalny, jaka jest dziś kondycja myśli chrześcijańskiej we Francji?

- Oprócz kryzysu powołań we francuskim kościele, który trwa już ok. wieku, odczuwamy dziś brak wielkiej teologii, która uzasadniałaby pewne zjawiska występujące w dzisiejszym kościele. Dzisiejsze tendencje pastoralne wyrażają się w potrójnej misji kościoła: dialog ekumeniczny z protestantami ( Taize), działalność charytatywna ( Abbe Pierre) i działalność misyjna, głoszenie Ewangelii tym, którzy nie znają jeszcze Chrystusa.
Dzisiaj przed chrześcijanami stają nowe wzywania ewangelizacyjne w globalizującym się świecie, świecie wielkich ruchów migracyjnych, internetu, nowych środków komunikacji i odkryć naukowych. Sytuacja kościoła w społeczeństwie, które próbuje żyć tak jakby Boga nie było, przypomina tę z pierwszych wieków chrześcijaństwa – nadchodzi czas reewangelizacji. To znaczące , że mamy dziś we Francji bardzo zaangażowaną misyjnie ekipę świeckich, dobrze przygotowanych teologicznie, którzy gotowi są wziąć odpowiedzialność za Kościół.

 Co do kryzysu powołań kapłańskich… Częściowo ich źródłem są tendencje sekularyzacyjne, laicyzacyjne, ale główna przyczyna tkwi w osłabieniu funkcji wychowawczej w rodzinie. Rodzice zaniedbali wychowanie dzieci na kanonie wartości chrześcijańskich. Generalnie źródłem kryzysu powołań jest kryzys rodziny.


Bunt pokolenia 1968 z jego hasłem „interdit d, intendire” ( zakazuje się zakazywać) ostatecznie unicestwił wychowanie oparte na sprawdzonych autorytetach?

-
Ten pokoleniowy rozdźwięk między pokoleniem rodziców i dzieci nastąpił znacznie wcześniej i miał głębsze podłoże kryzysu wartości; rodzice ulegli wszechobecnej presji laicyzacyjnej. Tak rodziło się „społeczeństwo bez Boga”.


Pamiętamy dramatyczne pytanie Jana Pawła II w czasie jednej z jego pielgrzymek do Francji: - Francjo , co zrobiłaś ze swoim Chrztem?

 

- Kościół we Francji znajduje się dziś jakby w kryzysie dojrzewania wieku młodzieńczego; szuka swojej drogi, swojej tożsamości.

 Kardynał Marty przy końcu swojego życia mówił : kocham mój Kościół,tę starą kobietę ze zmarszczkami, która   nadal przeżywa wiek dojrzewania…


To piękny paradoks Ewangelii; wiecznie młodej mimo upływu ponad dwóch tysięcy lat. Bóg zapłać Ekscelencji za interesującą rozmowę.

Elżbieta Szmigielska – Jezierska
Rozmowę tłumaczyli: ks. prof. Krzysztof Orzeszyna i ks. prof. Florian Lempa

ORDYNARIAT-FB
Nasza Służba 03/2017
Informator
Diecezji Polowej

Copyright © Kuria Polowa WP 2004 - 2017
ul. Tokarzewskiego-Karaszewicza 4; 00-911 Warszawa 62
tel. c. (0-22) 826-05-68; w. 261-87-31-93; fax c. (0-22) 826-93-37
e-mail: opwp@ron.mil.pl;